Mehir Nedir: Miktarı, Türleri ve Boşanmada Durumu
Mehir, nikâh sırasında kocanın eşine verdiği maldır. Yalnızca kadına aittir; ailesinin üzerinde hakkı yoktur.
Kısaca
- Nedir: kocanın eşine verdiği zorunlu nikâh bağışı
- Kime ait: yalnızca eşe; babasına veya ailesine değil
- Miktarı: tarafların anlaştığı kadar; alt sınırı yoktur
- Türü: para, altın, gayrimenkul, arsa, eğitim masrafı
- Zamanı: peşin, ertelenmiş veya ikisi birden
- Boşanmada: zifaftan sonra tamamı kadında kalır
- Belirtilmezse: nikâh yine geçerlidir, mehir hakkı düşmez
Mehir nedir
Mehir, nikâh akdi sebebiyle kocanın eşine vermekle yükümlü olduğu mal veya
paradır. Hak doğrudan kadına aittir; babası, kardeşi ve ailesi bu mal
üzerinde hak iddia edemez.
Mehr, mihr veya sadak olarak da yazılır. Mahrem ile karıştırılmamalıdır:
o, evlenilmesi haram olan yakın akraba anlamına gelir.
Kur'an açıkça emreder: kadınlara mehirlerini gönül hoşluğuyla verin; kendi
istekleriyle bir kısmını size bağışlarlarsa onu afiyetle yiyin.
Mehir zorunlu mu
Evet. Mehir kadının hakkıdır; âdet ya da isteğe bağlı bir hediye değildir.
Akit sırasında miktar belirtilmemişse nikâh yine geçerlidir. Bu durumda
kadına mehr-i misil düşer: konumundaki kadınlara verilmesi âdet olan mehir.
Baskıyla vazgeçirilemez; feragat ancak kadının kendi rızasıyla geçerlidir.
Muaccel ve müeccel mehir
Muaccel mehir akit sırasında veya hemen ardından verilir. Para, altın
veya takı olabilir.
Müeccel mehir kocanın borcu olarak kalır; kararlaştırılan tarihte,
boşanmada ya da kocanın vefatında ödenir. Erteleme açıkça belirtilmeli ve
yazıya geçirilmelidir.
İkiye bölmek, yani bir kısmı peşin bir kısmı ertelenmiş olarak vermek,
yaygın bir uygulamadır.
Mehir ne kadar olmalı
Alt sınırı yoktur. Kadın razıysa mütevazı olabilir, taraflar öyle
anlaşmışsa yüksek olabilir.
Ancak ağır mehir hoş görülmez. Peygamber Efendimiz, salât ve selâm üzerine
olsun, en bereketli nikâhın külfeti en az olan olduğunu bildirmiştir.
Makul ölçüler:
- damadın imkânı; gelin ailesinin beklentisi değil
- çevrede yerleşik olan miktar
- kadının gerçekten kullanabileceği bir şey
- kocanın borca girmemesi
Mehir olarak ne istenebilir
Mehir para olmak zorunda değildir. Değeri olan ve mülkiyeti devredilebilen
her şey olabilir.
- nakit, peşin veya taksitle
- altın ve takı
- konut veya konuttaki pay
- arsa
- araç
- eğitim masrafı
- kadının kendisi istiyorsa Kur'an öğretimi
İhtiyacınız olanı isteyin. Mehir, boşanma veya dulluk hâlinde kadının mali
güvencesidir; arkadaşlarla yarışma konusu değildir.
İstenmemesi gereken şeyler
- haram mal
- kocada olmayan ve borç altına sokacak şeyler
- belirsiz vaatler: "ne istersen", "ileride bir ev"
- düğün masrafları, çünkü bunlar ailenin gideridir, mehir değil
- gelinin ailesinde kalacak mallar; bu artık mehir sayılmaz
Ayrıca başlık parası mehir değildir. Bazı yörelerde gelinin ailesine
ödenen bu paranın İslam hukukunda dayanağı yoktur. Mehir eşe aittir.
Boşanmada mehir
Zifaftan sonra mehrin tamamı kadında kalır; boşanmayı kimin istediğine
bakılmaz. Ertelenmiş kısım muaccel hâle gelir.
Zifaftan önce koca boşarsa, belirlenen mehrin yarısı kadına düşer.
Kadının talebiyle ayrılıkta kadın genellikle mehri veya bir kısmını
iade eder; bu iade ayrılığın şartıdır.
Kocanın vefatında ödenmemiş mehir borç sayılır ve miras paylaşılmadan
önce terekeden ödenir.
Yazıya geçirmek
Şahitler huzurundaki sözlü anlaşma nikâhın geçerliliği için yeterlidir.
Ancak yazılı kayıt, yıllar sonra çıkacak tartışmayı önler.
Neyin, ne kadar, ne zaman verileceğini ve hangi kısmın ertelendiğini yazın.
Tarafların ve şahitlerin imzasını alın.
Devamı
Mehir, nikâhtan önce kararlaştırılan şartlardan biridir. Diğerleri
dinî nikâh yazısında, törenin akışı ise
nikâh nasıl kıyılır yazısındadır.
Eş arıyorsanız ilan kataloğuna bakın.
Bu yazı genel bilgi verir. İkinci nikâh, miktar anlaşmazlığı, ödenmemiş mehirle boşanma gibi özel durumlar için bir hocaya danışın.
Sık sorulan sorular
Kocanın nikâhta eşine verdiği zorunlu bağıştır. Kadının kişisel malı olur ve üzerinde yalnızca o tasarruf eder.
Tarafların anlaştığı kadar. İslam hukukunda alt sınır yoktur ve yüksek mehir hoş karşılanmaz; en hayırlı nikâh külfeti en az olandır.
Ödenmeyen mehir kocanın borcu olarak kalır. Boşanmada muaccel hâle gelir, vefatında ise miras paylaşılmadan önce terekeden ödenir.
Kendi rızasıyla bir kısmından veya tamamından vazgeçebilir. Aileden, damattan veya şartlardan gelen baskıyla yapılan feragatin hükmü yoktur.
Yalnızca kadına. Ailesinin mehri alma, isteme veya onun izni olmadan harcama hakkı yoktur.
Geçerlidir. Miktar konuşulmamışsa kadın mehr-i misile hak kazanır.
Mehir eşe verilir ve İslam hukukuna göre onun malıdır. Başlık parası yerel bir âdettir, gelinin ailesine ödenir ve dinî bir dayanağı yoktur.
Zifaftan sonra hayır, tamamı kadında kalır. Zifaftan önce koca boşarsa yarısı iade edilir. Kadının talebiyle ayrılıkta genellikle iade edilir.