Nikâh Nasıl Kıyılır: İcap, Kabul ve Tören Sırası
Nikâh töreninin kendisi birkaç dakika sürer. Asıl iş öncesinde yapılır; dikkat oraya harcanmalıdır.
Kısaca
- Gerekenler: damat, gelin veya velîsi, iki şahit, kıyan kişi
- Söylenenler: icap (teklif) ve kabul (onay)
- Süresi: birkaç dakika
- Öncesi: rıza, mehirde anlaşma, şahitlerin ayarlanması
- Sonrası: velîme, yani nikâh yemeği — sünnettir, zorunlu değil
- Yeri: cami, ev veya uygun herhangi bir yer
Tören öncesi
Tarafların anlaşması
Çiftler tanışır; aile, çocuk, nerede yaşanacağı, kadının çalışıp
çalışmayacağı konuşulur. Görüş ayrılıklarını akitten önce bulmak sonra
bulmaktan iyidir.
Bu bir formalite değildir. Evliliğin ilk yılındaki sürtüşmelerin çoğu, tek
bir dürüst konuşmayla ortaya çıkabilecek uyumsuzluklardan doğar.
Velî
Gelini velisi temsil eder: babası, yoksa dedesi, kardeşi veya baba tarafından
bir yakını.
Velî kızın kararını gasp etmez; onun menfaatini gözetir ve şartların uygun
olmasına bakar. Rolü dinî nikâh yazısında ayrıntılıdır.
Mehir
Taraflar mehri kararlaştırır: ne, ne kadar, ne zaman. Bu mal eşe aittir.
Aileler birbirine tam güvense bile yazıya geçirin. On yıl sonra iki taraf
anlaşmayı farklı hatırlar. Ayrıntı mehir yazısındadır.
Şahitler
İki erkek ya da bir erkek iki kadın. Önceden haber verin ve neye şahitlik
edeceklerini anladıklarından emin olun.
Törenin kendisi
Damat, gelin veya velîsi, şahitler ve nikâhı kıyan kişi bir araya gelir.
Kısa bir hutbe — nikâh hutbesi — okunur. Ardından teklif, yani icap
söylenir; buna karşılık kabul verilir. İfadeler sade olup şahitlerin
duyacağı şekilde yüksek sesle söylenir.
Örneğin velî ya da gelin şöyle der: "Kızım falancayı, şu kadar mehirle sana
nikâhladım." Damat cevap verir: "Kabul ettim."
Ardından dua edilir. Akit tamamlanmıştır.
Gelinin bizzat bulunması, rızası velîsi ve şahitlerce doğrulanmışsa her
zaman zorunlu değildir. Uygulama değişir; nikâhı kıyan kişiye sorun.
Tören sonrası
Velîme
Nikâh münasebetiyle verilen yemek. Sünnettir; ancak büyüklüğü akdin
geçerliliğini etkilemez ve aileyi zora sokmamalıdır.
Gerçekten yakın olanların çağrıldığı sade bir velîme, borçla yapılan
düğünden hayırlıdır.
Resmî nikâh
Çoğu çift ayrıca resmî nikâh kıydırır. Bu, eşlerin ve çocukların miras,
konut ve boşanma konularındaki haklarını korur.
Dinî nikâh tek başına bu hakları vermez.
Nikâh belgesi
Birçok yerde nikâhı kayda geçiren bir belge düzenlenir. Resmî evrak
hükmünde değildir ama işe yarar: seyahatte, başka şehirde bir camiye
başvururken, topluluk içi anlaşmazlıklarda.
Sık yapılan hatalar
Önemli konuşmayı atlamak. Kadının çalışması, taşınma, aileyle yaşama,
çocuk sayısı — hepsi öncesine aittir.
Mehri formaliteye indirmek. Mehir kadının hakkıdır. Sembolik miktar onun
rızasıyla olabilir, başkasının dayatmasıyla değil.
Önemli bir şeyi gizlemek. Önceki evlilik, çocuklar, sağlık, borçlar.
Gizlemek hem akdi hem güveni zedeler.
Baskıyla acele etmek. Nikâh ömürlüktür. Acele, yalnızca saklayacak şeyi
olanın işine yarar.
Düğün için borçlanmak. Borç ailede yıllarca kalır; düğün bir akşamda
biter.
Eş arayışı
Hâlâ arıyorsanız katalogdan başlayın: her ilanda nikâh
öncesi konuşulan şeyler yazılı — yaş, şehir, medeni durum, taşınmaya bakış,
dinî hassasiyet.
Bu yazı usulü genel hatlarıyla anlatır. Mezhepler arası farklar ve özel durumlar için bir hocaya danışın.
Sık sorulan sorular
Teklif (icap) ve kabul. Örneğin "Falancayı şu kadar mehirle sana nikâhladım" denir, "Kabul ettim" diye cevap verilir. Sözler şahitlerin duyacağı şekilde söylenir.
Törenin kendisi birkaç dakikadır. Zaman hazırlığa gider: şartların konuşulması, mehrin kararlaştırılması, şahitlerin toplanması.
Genellikle bir imam veya çevreden bilgili bir kimse. Bulunması geçerlilik şartı değildir, ama usulü bilen birinin çağrılması âdettendir.
Uygulama değişir. Rızası velîsi ve şahitlerce doğrulanmışsa bizzat bulunması her zaman gerekmez. Nikâhı kıyan kişiye danışın.
Nikâh münasebetiyle verilen yemektir. Sünnettir, zorunlu değildir ve akdin geçerliliğini etkilemez.
Kıyılabilir. Yerin bir hükmü yoktur: ev, cami veya uygun herhangi bir mekân olur.